RVS of kunststof drinkbakken voor varkens: welk materiaal is op lange termijn verstandiger?

EN/NL/DE

Direct antwoord

Van Osch B.V. ziet vaak dat varkenshouders bij het vervangen van drinkbakken vooral op de aanschafprijs letten, terwijl die weinig zegt over de kosten na tien jaar. De drinkbakken varkens materiaalkeuze lange termijn laat zien dat je in de kraamstal en bij zeugen meestal uitkomt bij RVS. Het materiaal slijt nauwelijks, hoeft binnen die periode doorgaans niet vervangen te worden en kan mee bij een ombouw naar een vrijloopkraamhok. Kunststof is bij aanschaf voordeliger en blijft verstandig in afdelingen die binnen een paar jaar worden verbouwd, of bij biggen waar de bak weinig te verduren krijgt. De doorslag geven drie posten: hoe vaak je vervangt, hoeveel arbeid een wissel kost en wat de bak nog waard is bij een verbouwing.

Belangrijkste punten

• Ook RVS kan roesten: volgens HEGO gebeurt dat bij een beschadigde oxidehuid of bij vervuiling door contact met gewoon staal. Montage en afwerking bepalen dus mee hoe lang een bak meegaat.
• RVS type 316 (EN 1.4401) bevat circa 2% molybdeen en is daardoor beter bestand tegen chloriden dan type 304. Dat telt bij reiniging met chloorhoudende middelen.
• Rekenregel per drinkbak: aanschaf + (verwachte vervangingen × (prijs + arbeid)) min de restwaarde bij ombouw.
• Kunststof wint alleen als de afdeling binnen de afschrijvingstermijn verdwijnt of als de bak weinig belast wordt.

Wat kost een drinkbak voor varkens echt over tien jaar?

In de praktijk is een kunststof drinkbak bij aanschaf vaak ruwweg anderhalf tot twee keer zo voordelig als een vergelijkbare RVS-bak. Met tachtig tot honderd drinkplekken in een kraamstal lijkt de keuze dan snel gemaakt. Toch zegt het prijskaartje weinig over wat een drinkbak je in tien jaar kost.

Aanschaf is maar een deel van de rekening

Bij elke vervanging komt er arbeid bij: water afsluiten, de oude bak losmaken, de bevestiging controleren, de nieuwe bak monteren en het debiet opnieuw afstellen. Per plek is dat al snel een half uur tot een uur werk, en dat gebeurt meestal midden in een lopende ronde. Daarnaast speelt hygiëne mee. Volgens De Metaalgids liggen de oppervlakteafwerkingen van RVS vast in NEN-EN 10088-2, en hoe gladder het oppervlak, hoe minder vuil zich hecht. Kunststof dat na jaren vol krassen en bijtsporen zit, is doorgaans lastiger schoon te krijgen.

Rekenvoorbeeld: tachtig drinkbakken in de kraamstal

Stel, een varkenshouder met een zeugenbedrijf van enkele honderden zeugen vervangt tachtig drinkbakken in de kraamstal. De bedragen hieronder zijn aannames om mee te rekenen, geen marktprijzen. Vul je eigen offerteprijzen en uurloon in.

Moet kunststof in die tien jaar één keer vervangen worden, dan is het aanschafvoordeel al zo goed als weg. Bij twee wissels ligt het totaal duidelijk boven RVS. De rekensom draait pas om als de afdeling binnen vijf à zes jaar gesloopt of verbouwd wordt.

Checklist:

• Tel per afdeling hoeveel drinkbakken je de afgelopen vijf jaar hebt vervangen
• Reken met je eigen uurloon, inclusief de tijd voor het afstellen van het debiet
• Leg vast of de afdeling binnen tien jaar verbouwd wordt
• Vraag bij RVS altijd welke staalsoort er geleverd wordt (304 of 316)

Hoe verandert de keuze als je richting vrijloopkraamhok gaat?

Een vrijloopkraamhok is een kraamhok waarin de zeug meer ruimte heeft en alleen rond het werpen tijdelijk wordt gefixeerd, in plaats van de hele zoogperiode in een kraambox te staan. Voor de drinkbak maakt dat veel uit. In een traditioneel kraamhok komt de zeug altijd uit dezelfde richting bij de bak. In een vrijloopkraamhok benadert ze de bak van meerdere kanten, schuurt ze ertegen en duwt ze eraan. Dat ander gedrag belast de bevestiging en de rand van de bak op een manier waar een bak uit een kraambox niet altijd op berekend is.

Veel bedrijven met traditionele kraamhokken houden in hun plannen voor de komende tien jaar rekening met een ombouw. Wanneer en in welke vorm dat gebeurt, verschilt per bedrijf. Juist die onzekerheid pleit voor een drinkbak die de verbouwing overleeft. Een RVS-bak met een goede bevestiging kan bij een ombouw vaak opnieuw gemonteerd worden op een andere plek in het hok. Een kunststof bak die al enkele jaren bijtwerk heeft gehad, gaat meestal bij het afval. Welke onderdelen in een vrijloopsysteem om RVS vragen, staat uitgebreider in het artikel over waarom RVS in vrijloopkraamhokken steeds vaker de norm is.

Er komt ook een onzekerheid vanuit het onderzoek bij. Wageningen Livestock Research onderzoekt met steun van het Varkensfonds in het driejarige project Tip top drinken de optimale watervoorziening voor zeugen, biggen en vleesvarkens, omdat de huidige normen voor waterbehoefte mogelijk verouderd zijn. Wat daaruit komt, staat nog niet vast. Een bevestiging die je later kunt verplaatsen of aanpassen, houdt je in elk geval de handen vrij.

Drinkbakken varkens materiaalkeuze lange termijn: wat adviseren specialisten?

Is het wel verstandig om voor de hele stal één materiaal te kiezen? Meestal niet. De belasting van een drinkbak verschilt sterk per diergroep, en de kosten over tien jaar verschillen dus ook.

Per diergroep kiezen, niet per stal

Zeugen en kraamzeugen zijn zwaar en bijten en duwen met kracht. Daar valt de afweging vrijwel altijd uit in het voordeel van RVS. Bij gespeende biggen is de mechanische belasting lager en wordt een afdeling soms eerder heringericht, waardoor kunststof of gietijzer daar prima kan werken. Vleesvarkens zitten ertussenin: groepsgrootte en hokindeling bepalen hoeveel een bak te verduren krijgt. Van Osch B.V. werkt de materiaalkeuze daarom in de ontwerpfase per diergroep en per afdeling uit, gekoppeld aan de afschrijvingstermijn die de varkenshouder aanhoudt. Een vergelijking van alle drie de materialen vind je in RVS, kunststof of gietijzer: welk drinkbakmateriaal gaat het langst mee?

Staalsoort en afwerking bepalen de levensduur

RVS is niet één materiaal. De Europese norm EN 10088 legt volgens NEN de chemische samenstelling van roestvaste staalsoorten vast, zodat eigenschappen niet afhangen van wie het staal levert. Het verschil dat in de stal telt, zit tussen 304 en 316. Volgens Wikipedia bevat 316 (EN 1.4401) circa 2% molybdeen en is het daardoor beter bestand tegen zoutcorrosie. Wie met chloorhoudende middelen reinigt of ontsmet, wint met 316 levensduur. Wie dat niet doet, betaalt met 316 vaak voor bescherming die hij niet gebruikt.

Checklist:

1. Bepaal per afdeling de verwachte levensduur tot de volgende verbouwing
2. Kies per diergroep het materiaal: RVS bij zeugen, afwegen bij biggen en vleesvarkens
3. Kies de staalsoort op basis van je reinigingsmiddelen: 316 bij chloor, anders 304
4. Controleer of de bevestiging bij een ombouw verplaatst kan worden

Waar let je op bij het vervangen van drinkbakken in de kraamstal?

Een kraamstal waar de drinkbakken na een paar jaar losrammelen, heeft zelden een materiaalprobleem. Meestal zit het probleem in de bevestiging, de plek of het leidingwerk. Onderstaande punten voorkomen dat een nieuwe bak sneller slijt dan nodig.

Best practices bij stalinrichting voor de varkenshouderij:

• Vervang per afdeling, niet per bak: zo houd je één type bevestiging en één afstelling, wat bij latere reparaties tijd scheelt.
• Controleer de bevestigingsplaat: een RVS-bak op een verroeste stalen plaat raakt vervuild met gewoon staal, en volgens HEGO kan ook RVS dan gaan roesten.
• Gebruik RVS-bouten bij RVS-bakken: gemengde metalen in een natte omgeving zijn vragen om corrosie.
• Stel het debiet opnieuw af: een nieuwe bak met een oud ventiel geeft morswater en een natte vloer.
• Houd rekening met waterafvoer: het Besluit houders van dieren vraagt volgens de wettekst op FAOLEX om een schone en comfortabele ruimte met adequate waterafvoer, en morswater rond de drinkplek staat daar haaks op.
• Kies maatwerk bij afwijkende hokmaten: in oudere stallen passen catalogusbakken niet altijd, en Van Osch B.V. maakt daarvoor onderdelen op maat in de eigen productie in Uden.
• Leg service-afspraken vast: onder de Vijf O’s hoort een terugbelgarantie binnen één werkdag, zodat een lekkende bak niet wekenlang blijft liggen.

Meer praktische punten bij de wissel zelf staan in drinkbakken voor varkens vervangen: waar moet je op letten?

Welke fouten maken een RVS-drinkbak duurder dan nodig?

RVS kopen is makkelijk. RVS laten renderen vraagt meer. De duurste fout is een RVS-bak monteren op een beschadigde stalen ondergrond of met verzinkte bouten: daarmee haal je precies de vervuiling binnen waar roestvast staal slecht tegen kan. Een tweede fout is 316 kopen terwijl je nooit met chloor reinigt, of juist 304 kiezen terwijl je dat wel doet. Tot slot wordt de bak vaak op dezelfde plek teruggezet, terwijl de hokindeling na een ombouw een andere plek vraagt.

Checklist:

• Laat de ondergrond vóór montage schuren of vervangen als er roest op zit
• Vraag het materiaalcertificaat of de staalsoort op de offerte
• Vergelijk je reinigingsmiddelen met de gekozen staalsoort
• Bepaal de plek van de bak op basis van de nieuwe hokindeling, niet de oude

Veelgestelde vragen

Hoe lang gaat een RVS-drinkbak voor varkens mee?

Levensduur RVS hangt vooral af van montage, staalsoort en reiniging, niet van slijtage van het staal zelf. In de praktijk gaat een goed gemonteerde RVS-bak doorgaans langer mee dan de hokinrichting eromheen. Vervang je hem na tien jaar al, kijk dan eerst naar de bevestiging en het ventiel.

Is kunststof ooit de betere keuze voor drinkbakken?

Kunststof is verstandig als de afdeling binnen ongeveer vijf à zes jaar verbouwd wordt of als de bak weinig belast wordt, zoals bij gespeende biggen. Dan haal je het aanschafvoordeel binnen voordat vervanging nodig is. Bij zeugen en kraamzeugen gaat die rekensom zelden op.

Wat is het verschil tussen RVS 304 en 316 in de stal?

Type 316 bevat circa 2% molybdeen en is beter bestand tegen chloriden dan 304. Reinig of ontsmet je met chloorhoudende middelen, dan is 316 de logische keuze. Zonder chloor volstaat 304 in veel stallen.

Kan ik mijn drinkbakken meenemen naar een vrijloopkraamhok?

Hergebruik is bij RVS-bakken vaak mogelijk, mits de bevestiging past bij de nieuwe hokindeling. De zeug benadert de bak in een vrijloopkraamhok van meerdere kanten, dus controleer plek en stevigheid. Kunststof bakken met bijtsporen zijn meestal niet de moeite van het verplaatsen waard.

Hoe reken ik de kosten van een drinkbak over tien jaar uit?

Totale kosten bereken je als aanschaf plus het aantal verwachte vervangingen maal (prijs plus arbeid), min de restwaarde bij ombouw. Gebruik je eigen vervangingshistorie van de afgelopen vijf jaar als basis. Tel per wissel minstens een half uur arbeid inclusief het afstellen van het debiet.

Conclusie

De goedkope aanschaf van kunststof is bij de drinkbakken varkens materiaalkeuze lange termijn zelden de hele rekening. Over tien jaar bepalen vervanging, arbeid en herbruikbaarheid bij een ombouw de uitkomst, en in de kraamstal en bij zeugen valt die meestal uit in het voordeel van RVS. Kunststof houdt zijn plek in afdelingen met een korte restlevensduur en bij lage belasting.

Begin met drie stappen: tel je vervangingen per afdeling, leg je verbouwplannen naast de afschrijvingstermijn en kies de staalsoort op basis van je reinigingsmiddelen. In de praktijk van Van Osch B.V. wordt die afweging per diergroep gemaakt in de ontwerpfase, zodat de drinkbak past bij zowel het huidige kraamhok als een mogelijke vrijloopvariant. Wie kraamhokken voor zeugen vervangt of ombouwt, neemt de drinkplek het beste meteen mee in dat ontwerp.

Over Van Osch B.V.

Van Osch B.V. is een Nederlands familiebedrijf uit Uden, opgericht in 1939, dat maatwerk stalinrichtingen voor de varkenshouderij ontwerpt, produceert en levert. Het bedrijf richt stallen in voor zeugen, kraamzeugen, biggen en vleesvarkens, in RVS, kunststof en staal. Varkenshouders worden rechtstreeks bediend of via een internationaal dealernetwerk.

← Back to Blog