Kunststof of RVS in de biggenstal: welk materiaal kiest u per zone?

EN/NL/DE

Direct antwoord

Materialen biggenhuisvesting kiezen doet u het best per zone in het hok, niet per stal. Op vloerhoogte komen urine, mest en reinigingswater samen. Daar houden RVS en goed afgeschermd kunststof het langst stand. Voor hokframes en bovenregels die droog blijven, is verzinkt staal vaak voldoende. Voor de vloer gelden wettelijke kaders: bij een gedeeltelijke roostervloer moet minimaal 40% van de voorgeschreven oppervlakte dicht zijn. Gespeende biggen mogen spleten hebben van maximaal 14 mm (betonroosters) of 15 mm (andere roostervloeren). Welke combinatie het meest oplevert, hangt af van je reinigingsmethode, de hokmaat en hoe lang de afdeling mee moet.

Belangrijkste punten

• Volgens de welzijnseisen van RVO (stand 2026) moet een vloer die deels uit roosters bestaat voor minimaal 40% dicht zijn.
• Het Besluit houders van dieren staat voor gespeende varkens spleten toe van ten hoogste 14 mm bij betonroosters en 15 mm bij andere roostervloeren.
• RVS 316 bevat volgens de gangbare specificatie 2 tot 3% molybdeen en verdraagt chloriden beter dan RVS 304. Dat verschil telt vooral in de mestzone.
• Deel elk biggenhok op in drie zones (vloerzone, tussenzone, bovenzone) en kies het materiaal per zone.

Waarom loopt de materiaalkeuze in de biggenstal zo vaak mis?

Bij renovaties van biggenafdelingen treft Van Osch B.V. vaak hetzelfde beeld aan. De hokframes staan na jaren nog recht, maar de onderste wandregels, de bevestigingen van de voerbak en de roosterdragers zijn aangetast. Het materiaal was niet slecht. Het zat alleen op een plek waar het niet voor bedoeld was.

Dat komt doordat hokinrichting vaak als één pakket wordt besteld: één materiaal en één catalogusmaat, soms van drie partijen voor wanden, roostervloer en drinkbakken. Wie zo inkoopt, betaalt te veel voor onderdelen die nooit nat worden. Tegelijk accepteert u slijtage op de plek waar de belasting het grootst is.

De schaal maakt die fout duurder. Volgens het CBS (2025) telde Nederland op 1 april 2025 nog 1.900 hokdierbedrijven met varkens, terwijl het gemiddelde aantal varkens per bedrijf steeg naar 5.000. Meer dieren per bedrijf betekent meer reinigingsrondes per afdeling. Een materiaalkeuze die per hok een beetje tegenvalt, telt over tientallen hokken flink op.

Waar slijten hokmaterialen in een biggenafdeling het snelst?

Waar zie je de eerste schade als je na een aantal jaren door een biggenafdeling loopt? Bijna altijd onderin. De belasting in een biggenhok is ongelijk verdeeld. Wie dat negeert, zet het verkeerde materiaal op de verkeerde plek.

Corrosie op vloerhoogte

Doorgaans staat de onderste 20 tot 30 centimeter van een hokwand bij elke ronde in contact met mest, urine en reinigingswater. Ook RVS is daar niet onkwetsbaar: volgens Laserworx kan ammoniak uit urine de beschermende oxidehuid van roestvast staal aantasten, zeker als het oppervlak beschadigd of geschuurd is. Bij verzinkt staal slijt de zinklaag op deze hoogte het eerst, vooral rond lasnaden, boorgaten en zaagkanten.

Knagen, stoten en open randen

Biggen onderzoeken hun omgeving met de bek. Open profielkanten, uitstekende schroefkoppen en dunne kunststofranden raken beschadigd, vooral na het spenen, als de groepen net nieuw zijn samengesteld. Een kunststof paneel dat in een gesloten profiel zit, gaat in de praktijk doorgaans veel langer mee dan hetzelfde paneel met een vrije rand.

Reinigen, ontsmetten en drogen

Hogedrukreiniging en ontsmettingsmiddelen belasten elk materiaal. Holle kunststofpanelen met slecht afgedichte uiteinden kunnen water vasthouden, waardoor de afdeling langer moet drogen. Bij metaal bepaalt de afwerking van de lasnaden of vuil en vocht zich ophopen.

Checklist:

• Loop de bestaande afdeling na en noteer per hok op welke hoogte de eerste roest of beschadiging zit.
• Controleer lasnaden, boorgaten en zaagkanten van verzinkte delen in de onderste wandzone.
• Kijk of kunststof panelen aan alle zijden in een profiel zitten of vrije randen hebben.
• Noteer na een reinigingsronde welke delen het langst nat blijven.

Waarom werkt één materiaal voor het hele biggenhok niet?

Alles in RVS klinkt als de veilige keuze en alles verzinkt als de rekenkundige keuze. In een biggenafdeling zijn ze allebei een compromis dat ergens tegenvalt.

In een volledig RVS-hok betaal je de hoogste prijs voor bovenregels, scharnierdelen en frames die nooit met mest in aanraking komen. Die meerprijs levert daar weinig op. Een volledig verzinkt hok doet het omgekeerde. Het frame houdt het jaren, maar de onderste wandzone en de dragers van de roostervloer worden de zwakke schakel.

Een hok van alleen kunststof heeft weer een ander probleem. Kunststof panelen zijn licht en goed reinigbaar, maar ze hebben een stijf frame nodig voor deuren, sluitingen en langere overspanningen. Zonder dat frame kunnen ze op den duur doorbuigen of loskomen bij de bevestigingspunten.

Dan is er nog de mix van leveranciers. Wanden van de ene partij, roostervloer van de tweede en drinkbakken van een derde hebben vaak net andere maten en bevestigingen. Als verschillende metalen in een vochtige omgeving direct met elkaar in contact komen, ontstaat bovendien een risico op galvanische corrosie. Dat zie je terug in verloopstukken, extra afstemtijd en een hok dat nooit helemaal sluit.

Hoe kunt u materialen biggenhuisvesting kiezen per onderdeel?

Zonering van hokmaterialen betekent dat je per hoogte en functie in het biggenhok bepaalt welk materiaal mest, vocht, reiniging en knagen het langst verdraagt. Van Osch B.V. werkt bij maatwerkprojecten zo: de plek in het hok bepaalt het materiaal, niet de catalogus. In de praktijk gaat het om drie zones.

Vloer: dicht deel en roostervloer

Voor de vloer liggen de meeste regels vast. Volgens RVO moet bij een gedeeltelijke roostervloer minimaal 40% van de voorgeschreven oppervlakte dicht zijn. Diezelfde regels gaan uit van een minimale leefoppervlakte van 0,20 m² per dier tot 15 kg. Het Besluit houders van dieren beperkt de spleetbreedte voor gespeende biggen tot 14 mm bij beton en 15 mm bij andere roosters. Binnen die kaders kies je voor het roosterdeel kunststof, gietijzer of metaal, en voor het dichte deel vaak kunststof of beton. Let vooral op de dragers onder de roostervloer: die zitten altijd in de vochtigste zone en verdienen RVS of een zware thermisch verzinkte uitvoering.

Wanden, hokafscheidingen en deuren

Voor wanden werkt een combinatie het best: gladde kunststof panelen, onderin gevat in RVS-profielen en erboven in verzinkte profielen. Deuren en sluitingen vragen stijfheid, dus daar is staal de basis. Hoe dat uitpakt voor de levensduur, lees je in de toelichting op duurzame kwaliteit in staal en RVS. Welke kunststof onderdelen de belasting aankunnen, staat in de analyse van kunststof in kraamhok en biggenstal.

Voer, water en verrijking

Alles waar biggen dagelijks met hun bek aan zitten, krijgt bij voorkeur RVS. Denk aan voerbakken, drinkbakken en houders voor afleidingsmateriaal. Voor positie en type voerbak is de uitleg over biggenvoerbakken kiezen en plaatsen in vrijloopkraamhokken het vertrekpunt. Afleidingsmateriaal is verplicht: de wettelijke basis voor hokverrijking ligt in Richtlijn 2008/120/EG, overgenomen in het Besluit houders van dieren. Een RVS-houder voorkomt dat de bevestiging zelf het zwakke punt wordt.

Checklist:

• Vraag per onderdeel welk materiaal en welke RVS-kwaliteit (304 of 316) je krijgt.
• Controleer in de tekening of het dichte vloerdeel minimaal 40% van de voorgeschreven oppervlakte beslaat.
• Laat verbindingen tussen verschillende metalen isoleren of in hetzelfde materiaal uitvoeren.
• Leg schriftelijk vast binnen welke termijn reserveonderdelen leverbaar zijn.

Hoe pak je de materiaalkeuze aan bij nieuwbouw of renovatie?

Een renovatie begint zelden met een lege stal. Er staan muren, putten en maten vast, en vaak moet de afdeling binnen enkele weken weer vol. Een vaste volgorde werkt dan beter dan een materiaalvergelijking op papier.

Vijf stappen van inventarisatie tot bestelling

1. Breng de schade in de huidige afdeling in kaart, per zone en per hoogte.
2. Leg de vloer vast binnen de wettelijke kaders: dicht deel, spleetbreedte en leefoppervlakte bij het hoogste gewicht in het hok.
3. Kies per zone het materiaal dat past bij belasting, reiniging en bereikbaarheid.
4. Werk de aansluitingen uit: vloer-wand, wand-rooster, deuren, drinkwaterleidingen en eventuele verwarming.
5. Vraag offertes op met dezelfde technische omschrijving, inclusief montage, bevestigingsmiddelen, garantietermijn en onderdelenvoorziening.

Maak eerst een zoneschema

Een afdeling voor gespeende biggen heeft niet overal dezelfde belasting. Door de ruimte in zones te verdelen, voorkomt u dat overal het duurste materiaal wordt toegepast of dat juist op kwetsbare plaatsen te licht materiaal komt.

Houd rekening met de bestaande maatvoering

Bij renovatie is niet alleen het materiaal bepalend, maar ook de beschikbare maat. Meet daarom vóór bestelling:

• de breedte en lengte van ieder hok;
• de positie van putranden, afvoeren en kolommen;
• de hoogte van bestaande wanden en deuren;
• de maat van roostervelden en ondersteuning;
• de vrije ruimte voor voerwagens, dierenverplaatsing en reiniging;
• de plaats van water-, voer- en elektriciteitsaansluitingen.

Bestel roosters en hokafscheidingen niet alleen op nominale maat. Controleer ook tolerantie, oplegging en uitzettingsruimte. Kunststof kan bij temperatuurverschillen werken; een te strak gemonteerd paneel kan kromtrekken of uit de bevestiging lopen.

Waar moet u op letten bij montage?

Goed materiaal presteert alleen wanneer het correct wordt gemonteerd. Veel schade ontstaat niet door het paneel of rooster zelf, maar door een verkeerde aansluiting, onvoldoende ondersteuning of ongeschikte bevestiging.

Ondersteun roosters volgens voorschrift

Roosters moeten vlak liggen en over de volledige voorgeschreven lengte opleggen. Controleer daarbij:

• of de putrand vlak en draagkrachtig is;
• of tussenliggende liggers op de juiste hart-op-hartafstand liggen;
• of roosteruiteinden niet kunnen kantelen;
• of naden geen scherpe hoogteverschillen vormen;
• of er geen open randen ontstaan waar poten of klauwen achter kunnen blijven haken.

Een rooster dat bij belasting beweegt, slijt sneller en geeft onrust in het hok. Zeker bij kunststof roosters is de juiste ondersteuning belangrijk, omdat plaatselijke puntbelasting tot scheuren kan leiden.

Kies bevestigingsmiddelen die bij de omgeving passen

Gebruik in natte zones bij voorkeur RVS bevestigingsmiddelen. Bij montage in beton is het verstandig om bevestigers te kiezen die geschikt zijn voor de ondergrond en de belasting. Een plug die voldoende is voor een licht kunststof paneel, is niet altijd geschikt voor een zware deur of een afscheiding waar dieren tegen duwen.

Let op de volgende punten:

• boor niet te dicht bij randen van beton of putwanden;
• kit of werk doorvoeren af wanneer daar vocht en vuil achter kunnen komen;
• voorkom uitstekende bouten, scherpe draadeinden en open profielranden;
• gebruik ringen of drukverdelers bij kunststof platen;
• controleer na montage of deuren zonder wringen openen en sluiten.

Test de afdeling vóór ingebruikname

Loop de afdeling na voordat de biggen worden opgelegd. Een korte praktijktest voorkomt reparaties wanneer de afdeling al bezet is.

Controleer onder meer:

• alle deurvergrendelingen en scharnieren;
• scherpe randen, braamvorming en uitstekende bevestigers;
• stabiliteit van hokafscheidingen;
• aansluiting van roosters en dichte vloerdelen;
• bereikbaarheid van drinkpunten en voerplaatsen;
• afvoer van spoelwater naar de put;
• bereikbaarheid voor reiniging en onderhoud.

Onderhoud: zo verlengt u de levensduur

Onderhoud begint met reinigen op een manier die past bij het materiaal. Vooral de combinatie van hoge druk, heet water, agressieve middelen en korte droogtijd kan de levensduur sterk verkorten.

Reinig gericht, niet alleen hard

Spoel eerst grof vuil weg en laat vuil zo nodig inwerken met een middel dat geschikt is voor het materiaal. Daarna kan gericht worden gereinigd. Een spuitlans dicht op kunststof, kitnaden of coating houdt, kan schade veroorzaken die pas later zichtbaar wordt.

Praktische aandachtspunten:

• houd voldoende afstand tot kunststof panelen en roosters;
• richt de straal niet langdurig op afdichtingen, lagers en scharnieren;
• verwijder voerresten rond RVS delen en drinkbakken;
• spoel reinigingsmiddelen goed na;
• laat de afdeling volledig drogen voordat deze opnieuw wordt bezet;
• herstel beschadigde coating of losse kitnaden tijdig.

Inspecteer na elke ronde

Plan na iedere productieronde een vaste controle. Kleine gebreken zijn dan meestal goedkoop te herstellen.

Veelgemaakte fouten bij materiaalkeuze

Een lage aanschafprijs lijkt aantrekkelijk, maar kan duur uitpakken wanneer er regelmatig moet worden gerepareerd of vervangen. De volgende fouten komen in de praktijk vaak voor.

Alles uitvoeren in één materiaal

Een volledig kunststof of volledig stalen inrichting is niet automatisch de beste oplossing. Iedere zone kent een andere belasting. Kies daarom niet alleen op uitstraling of eenheidsprijs, maar op functie.

Alleen kijken naar het zichtwerk

De kwaliteit van liggers, bevestigingsmiddelen, putranden en verbindingen is minstens zo belangrijk als die van het zichtbare paneel. Juist daar ontstaan later loszittende roosters, corrosie of lekkage.

Geen rekening houden met reiniging

Materialen die in een droge opslagruimte goed functioneren, kunnen in een varkensafdeling snel achteruitgaan. Vraag daarom altijd of het materiaal bestand is tegen de toegepaste reinigingsmethode en middelen.

Te weinig reserveonderdelen meenemen

Een afwijkend scharnier, roosterdeel of deurgrendel kan de stilstand onnodig verlengen. Leg bij bestelling vast welke onderdelen op voorraad moeten liggen en bestel kritische delen eventueel direct mee.

Wettelijke maten pas aan het einde controleren

Wanneer vloerindeling, hokmaat en roosters al besteld zijn, is aanpassen kostbaar. Controleer wettelijke eisen en eventuele aanvullende kwaliteitseisen vóór het definitieve ontwerp.

FAQ over materialen voor afdelingen met gespeende biggen

Welk materiaal is het beste voor hokafscheidingen?

Dat hangt af van de plaats. Kunststof is vaak praktisch voor dichte afscheidingen door de gladde afwerking en corrosiebestendigheid. Op plaatsen met veel mechanische belasting, zoals deuren en voerfronten, zijn verzinkt staal of RVS vaak geschikter. Een combinatie is in veel afdelingen de meest duurzame keuze.

Is RVS 304 voldoende in een varkensstal?

RVS 304 kan in veel toepassingen goed functioneren, maar is niet in iedere natte of agressieve omgeving de beste keuze. Bij permanent vocht, zoute aanslag, reinigingsmiddelen of moeilijke reinigbare verbindingen kan RVS 316 een betere keuze zijn. Laat de leverancier aangeven welke kwaliteit wordt toegepast en waarom.

Wanneer kiest u voor kunststof roosters?

Kunststof roosters zijn vooral geschikt waar comfort, warmtegeleiding en reinigbaarheid belangrijk zijn. Ze worden veel toegepast in ligruimten en bij jonge dieren. Controleer wel de draagkracht, ondersteuning, spleetbreedte en aansluiting op andere roostervelden.

Zijn gietijzeren roosters altijd nodig rond de voerbak?

Niet altijd, maar gietijzer is door zijn sterkte en slijtvastheid vaak geschikt op zwaar belaste plaatsen. Vooral rond voerbakken of in zones met veel mest en verkeer kan het een logische keuze zijn. De nadelen zijn het gewicht en de noodzaak van een goede onderconstructie.

Hoe voorkomt u corrosie bij verschillende metalen?

Voorkom direct contact tussen metalen die elkaar elektrochemisch kunnen beïnvloeden, zeker in een vochtige omgeving. Gebruik waar nodig isolerende ringen, kunststof tussenlagen of bevestigers van hetzelfde materiaal. Zorg daarnaast dat vuil en vocht niet in spleten blijven staan.

Hoe lang gaan kunststof panelen en roosters mee?

De levensduur hangt af van kwaliteit, belasting, reiniging, UV-belasting en montage. Goed gemonteerde kunststof onderdelen kunnen jarenlang meegaan, maar beschadigingen door scherpe voorwerpen, hoge druk of onvoldoende ondersteuning verkorten de levensduur aanzienlijk. Kijk daarom niet alleen naar garantie, maar ook naar de beschikbaarheid van vervangende delen.

Moet bij renovatie de hele vloer worden vervangen?

Niet altijd. Als putten, opleggingen en bestaande roosters nog voldoende draagkrachtig en passend zijn, kan een gedeeltelijke vervanging mogelijk zijn. Laat wel beoordelen of oude en nieuwe onderdelen technisch goed aansluiten en of de uiteindelijke vloer aan de geldende eisen voldoet.

Conclusie

Bij materialen biggenhuisvesting kiezen is de beste keuze voor een afdeling met gespeende biggen zelden één product of één materiaalsoort. Een duurzame inrichting ontstaat door per zone te kijken naar vocht, mestbelasting, mechanische belasting, reiniging en bereikbaarheid.

Kunststof is vaak sterk in dichte afscheidingen en comfortabele vloerdelen. Beton biedt een solide basis en kan geschikt zijn voor dichte vloeren en roosters. Gietijzer past goed op zwaar belaste mest- en voerplaatsen. Verzinkt staal en RVS zijn vooral waardevol voor frames, deuren, voerfronten en bevestigingen, mits de juiste kwaliteit en montage worden gekozen.

Leg vóór bestelling de maatvoering, vloerindeling, materiaalsoorten, RVS-kwaliteit, bevestiging en onderdelenvoorziening schriftelijk vast. Daarmee verkleint u de kans op verrassingen tijdens montage én op kostbare reparaties tijdens gebruik.

← Back to Blog