Hokinrichting voor vleesvarkens: waar je moet beginnen bij groepsvoeding, vloer en materiaalkeuze

EN/NL/DE

Snelle samenvatting

Hokinrichting voor vleesvarkens bestaat uit drie keuzes die elkaar beïnvloeden: hoe je de groep voert, welke vloer je legt en in welk materiaal je wanden, troggen en drinkbakken uitvoert. De ontwerpprincipes van vrijloopkraamhokken leren je dat je per onderdeel en per diergroep ontwerpt, niet per stal. Van Osch B.V., een familiebedrijf dat sinds 1939 in Uden maatwerk stalinrichtingen ontwerpt en produceert, ziet bij renovaties dat varkenshouders vaak met de roostervloer beginnen. Toch bepaalt de voerplek de hokmaat. Begin dus bij het voersysteem, toets daarna de vloereisen van de RVO en kies pas dan het materiaal per onderdeel.

Belangrijkste punten

• Volgens de RVO (welzijnseisen varkens, 2026) houd je vleesvarkens in groepen. Bij een gedeeltelijke roostervloer is minimaal 40% van de vloer dicht.
• Bij groepen van meer dan 40 vleesvarkens met een gemiddeld gewicht boven 15 kg mag de vloeroppervlakte volgens de RVO 10% kleiner zijn.
• De Rav rekent voor vleesvarkens met 0,9 m² netto hokoppervlak per dier (WUR).
• Vuistregel: teken eerst de trog, daarna pas de wanden en de roostervloer.

Wat hoort er allemaal bij de hokinrichting van vleesvarkens?

Wat bestel je eigenlijk als je een vleesvarkensafdeling laat inrichten? Dat is meer dan hekken en een roostervloer. Hokinrichting voor vleesvarkens is het geheel van hokafscheidingen, deuren, voerplekken, drinkwater, vloer en afwerkprofielen dat bepaalt hoe een groep leeft en hoe jij er dagelijks werkt.

Die onderdelen hangen aan elkaar vast. De trog bepaalt waar de dieren eten. Die plek beïnvloedt waar ze mesten, en dat bepaalt weer welk deel van de vloer rooster moet zijn. Daarnaast is er het wettelijke kader: volgens de RVO moeten vleesvarkens en gespeende varkens in groepen worden gehouden. Elk ontwerp is dus per definitie een groepshok. Ook afleidingsmateriaal hoort bij de basisuitrusting. Dat bevestig je doorgaans aan wand of hek, zodat het de vloerindeling niet verstoort.

Een overzicht van de onderdelen per diergroep vind je bij de stalinrichting voor vleesvarkens. Hoe maatvoering, voeding en vloer in één ontwerp samenkomen, staat in het artikel over het afstemmen van maatvoering, voeding en vloer. Hieronder volgt de volgorde van de keuzes, met de plekken waar het in de praktijk meestal misgaat.

Waarom loont een doordachte hokinrichting juist bij grotere bedrijven?

Bedrijven worden groter. Volgens het CBS (2025) is het gemiddeld aantal varkens per hokdierbedrijf in tien jaar met bijna 50% gestegen, naar zo’n 5.000 dieren per bedrijf. Elke handeling in een hok herhaalt zich daardoor vaker.

Stel dat een deur die slecht sluit of een trog die lastig te reinigen is je een halve minuut extra per hok per dag kost. Bij 40 hokken is dat 20 minuten per dag, ruim 120 uur per jaar. Op een groot bedrijf wegen zulke kleine ergernissen zwaarder dan de aanschafprijs van de inrichting. Wie ontwerpt op gebruiksgemak, verdient dat elke dag terug in arbeidstijd.

Hoe stem je groepsvoeding, trog en drinkplek op elkaar af?

Veel varkenshouders kiezen eerst de vloer en zoeken daarna een plek voor de trog. Andersom werkt beter.

Het voersysteem bepaalt het trogtype

Droogvoer uit een voerautomaat, brijvoer of vloeibaar voer in een lange trog: elk systeem vraagt een ander trogtype en een andere plek in het hok. Bij rantsoenvoeding moeten alle dieren tegelijk kunnen vreten, dus heb je een lange trog met genoeg vreetplaatsen nodig. Bij onbeperkt voeren delen de dieren minder vreetplaatsen en volstaat vaak een voerbak of brijautomaat. Welke uitvoering bij jouw systeem past, lees je in het overzicht van troggen per houderijsysteem.

De voerplek zet de hokmaat

Dit punt wordt bij renovaties het vaakst onderschat. Een lange trog over de hokbreedte legt die breedte vast, en daarmee bij een gegeven oppervlakte ook het aantal dieren per hok. Deel je eerst in op vierkante meters en pas je de trog daarna in, dan heb je vaak te weinig vreetplaatsen. Of de trog steekt half over het roostergedeelte. Reken daarom eerst uit hoeveel vreetplaatsen je groep nodig heeft volgens de specificatie van je voersysteem en leid daar de hokbreedte van af.

De drinkplek hoort niet naast de trog

Gemorst water naast de trog maakt het dichte vloerdeel nat en trekt het mestgedrag naar de verkeerde plek. Als vuistregel zet je de drinkbak boven of vlak bij het roostergedeelte, op enige afstand van de voerplek. Leidingen en drinkbakken moeten bovendien bereikbaar blijven voor reiniging. Hoe je dat aanpakt, lees je in zo houd je drinkbakken en de waterleiding hygiënisch.

Praktisch toepassen:

• Vraag bij je voersysteem het aantal dieren per vreetplaats op en reken terug naar de troglengte per hok.
• Teken de trog als eerste in de plattegrond van het hok, en pas daarna de wanden en de roostervloer.
• Controleer of de drinkplek boven het roostergedeelte valt en niet direct naast de trog.
• Loop met je medewerkers de route langs troggen en drinkbakken: kun je overal bij zonder het hok in te gaan?

Welke roostervloer en hokindeling passen bij vleesvarkens?

Een afdeling boven een bestaande mestkelder laat je weinig vrijheid. Putranden en mestkanaal liggen vast, en de hokindeling moet daaromheen worden getekend.

Minimaal 40% dichte vloer

De RVO stelt dat bij een gedeeltelijke roostervloer minimaal 40% van het vloeroppervlak dicht moet zijn. In de praktijk betekent dat een duidelijke indeling: een dicht ligdeel en een roostergedeelte waar de dieren mesten en drinken. Hoe beter trog en drinkplek die indeling ondersteunen, hoe schoner het dichte deel blijft.

Een erkende vloerindeling als referentie

De erkende stalbeschrijving OW 2001.27 bij het Informatiepunt Leefomgeving laat zien hoe zo’n indeling eruit kan zien. Het gaat om een gedeeltelijke roostervloer met een dichte bolle vloer. Aan de voorzijde ligt een roostervloer boven het waterkanaal, aan de achterzijde een roostervloer boven het mestkanaal. Voor je vergunning is het gekozen stalsysteem leidend, dus stem de hokinrichting af op de systeembeschrijving die voor jouw stal geldt.

Kleine of grote groepen?

De groepsgrootte heeft direct gevolgen voor oppervlakte en inrichting. Volgens de RVO mag de vloeroppervlakte 10% kleiner zijn bij groepen van meer dan 40 vleesvarkens met een gemiddeld gewicht boven 15 kilogram. De Rav kent sinds de wijziging van 2015 één emissiefactor voor vleesvarkens. Die is gebaseerd op 0,9 m² netto hokoppervlak per dier, volgens een informatiedocument van Wageningen University & Research. De rekensommen hieronder gaan uit van een afdeling met 400 plaatsen.

Bij maatwerkprojecten legt Van Osch B.V. de hokindeling eerst over de echte maten van kelder en kanalen, en kiest pas daarna de groepsgrootte. Zo voorkom je hokken die op papier kloppen, maar in de stal een halve roosterbreedte verschuiven.

RVS, kunststof of verzinkt staal: wat kies je voor vleesvarkenshokken?

De vraag is zelden welk materiaal het beste is, maar waar elk onderdeel zit. RVS hoort waar mest, urine en reinigingsmiddel voortdurend inwerken: trogranden, drinkbakken en de onderkant van hokafscheidingen. Kunststof hokwanden zijn glad en makkelijk te reinigen. Verzinkt staal voldoet vaak voor hekwerk boven de spatzone. Een uitwerking per onderdeel staat in de afweging tussen RVS en kunststof hokinrichting voor vleesvarkens. Hoe dat in een bestaande stal uitpakt, zie je bij het project vleesvarkensstal in Panningen.

Praktisch toepassen:

• Markeer op de plattegrond de spatzone rond trog en drinkplek: daar kies je RVS.
• Vergelijk materialen op je eigen afschrijvingstermijn, niet op de aanschafprijs.
• Vraag welke onderdelen los vervangbaar zijn zonder de hele wand te demonteren.

Wat leer je van vrijloopkraamhokken voor je vleesvarkensstal?

Vrijloopkraamhokken lijken weinig met vleesvarkens te maken te hebben. Toch is de ontwerplogica dezelfde, en in de kraamstal is ze verder uitgewerkt dan in de meeste vleesvarkensafdelingen.

Bij vrijloopkraamhokken kies je materiaal per onderdeel. De vloer onder de zeug vraagt iets anders dan het biggennest of de voerbak. Beweegbare delen maken het hok geschikt voor verschillende fases. En elke handeling van de medewerker, van het openen van een hek tot het controleren van de biggen, is vooraf doordacht. Wie de eisen, maten en uitvoeringen van vrijloopkraamhokken in 2026 naast een vleesvarkenshok legt, ziet hoe weinig van die aandacht doorgaans naar de vleesvarkensafdeling gaat.

Dat verschil kun je inhalen. De lessen uit vrijloopkraamhokken helpen om de deur op de looproute te ontwerpen, niet op de hokhoek. Kies afscheidingen die je later kunt verplaatsen als je groepsgrootte verandert. En kijk naar de hele keten: hoe de zeugen in de groepshuisvesting zijn ondergebracht (hoeveel ruimte groepshuisvesting van zeugen vraagt), bepaalt mee hoe groepen biggen later in de vleesvarkensstal aankomen. Een bedrijf dat de keten als één ontwerp behandelt, krijgt hokken die op elkaar aansluiten in maat, bediening en reiniging.

Hoe pak je nieuwbouw of renovatie van een vleesvarkensafdeling stap voor stap aan?

Neem een varkenshouder met een bestaande afdeling van rond de 400 tot 500 plaatsen. Hokafscheidingen en troggen zijn aan vervanging toe, maar de mestkelder blijft. De verleiding is groot om catalogushokken te bestellen die ongeveer passen. Maar wie de inrichting op de werkelijke kelder- en putmaten laat maken, voorkomt dat er afwijkingen ontstaan die bij de montage dagen aan aanpassingswerk kosten. Net als bij vrijloopkraamhokken begint een passend ontwerp bij de vaste maten en dagelijkse handelingen.

De volgorde die in de praktijk het beste werkt:

1. Inventariseren: meet kelder, putranden, kanalen en de leidingen van het voersysteem in de bestaande stal op.
2. Voersysteem vastleggen: kies het trogtype en het aantal vreetplaatsen per groep.
3. Hokindeling tekenen: leid hokbreedte en groepsgrootte af van de trog en toets aan 40% dichte vloer.
4. Materiaal per onderdeel kiezen: RVS in de spatzone, kunststof of verzinkt staal daarbuiten.
5. Bediening toetsen: loop de dagelijkse route op tekening na met degene die er straks werkt.
6. Productie en montage plannen: stem levering af op de leegstand van de afdeling.

Bij maatwerk in stalinrichting werkt Van Osch B.V. die stappen samen met de varkenshouder of dealer uit, met eigen engineering en productie in Uden. Wat na de oplevering telt, is vastgelegd in de Vijf O’s (Oplossingsgericht, Ondersteunend, Open, Opgeruimd, Oprecht), met onder meer een terugbelgarantie binnen één werkdag.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vloeroppervlak heeft een vleesvarken wettelijk nodig?

Vloeroppervlak is per gewichtsklasse vastgelegd in de welzijnseisen van de RVO. Bij groepen van meer dan 40 dieren met een gemiddeld gewicht boven 15 kg mag het totaal 10% kleiner. Voor de Rav-emissiefactor geldt daarnaast 0,9 m² netto per vleesvarken als basis.

Hoeveel dichte vloer moet een vleesvarkenshok hebben?

Dichte vloer moet volgens de RVO minimaal 40% van het oppervlak zijn als je een gedeeltelijke roostervloer hebt. Ontwerp het dichte deel als ligplek, dus uit de buurt van de drinkbak. Controleer altijd ook de systeembeschrijving van je stal, zoals OW 2001.27.

Welke trog past bij groepsvoeding voor vleesvarkens?

Trogkeuze volgt het voersysteem. Bij rantsoenvoeding moeten alle dieren tegelijk kunnen eten, dus kies je een lange trog met genoeg vreetplaatsen. Bij onbeperkt voeren volstaat vaak een voerbak of brijautomaat, afhankelijk van de specificatie van je voersysteem.

Is RVS of kunststof beter voor een vleesvarkenshok?

Materiaalkeuze maak je per onderdeel, niet per hok. RVS past waar mest, urine en reinigingsmiddel inwerken, zoals bij troggen en drinkbakken. Kunststof of verzinkt staal voldoet vaak voor wanden en hekwerk buiten de spatzone.

Hoe helpt Van Osch B.V. bij de hokinrichting van vleesvarkens?

Van Osch B.V. ontwerpt, produceert en levert maatwerk vleesvarkenshokken in RVS, kunststof en staal, vanuit een eigen productie in Uden. Het ontwerp begint bij de echte maten van je stal en je voersysteem. Na oplevering geldt de servicebelofte van de Vijf O’s, met een terugbelgarantie binnen één werkdag.

Conclusie

Een goede hokinrichting voor vleesvarkens begint niet bij de vloer, maar bij de voerplek. Het voersysteem bepaalt het trogtype en de trog bepaalt de hokbreedte. Daarna toets je de indeling aan de RVO-eis van 40% dichte vloer en aan de systeembeschrijving van je stal. Het materiaal kies je per onderdeel: RVS waar het nodig is, kunststof of verzinkt staal waar het kan. Die werkwijze komt uit vrijloopkraamhokken, waar elk onderdeel en elke handeling al langer apart wordt ontworpen. De ontwerpdiscipline van vrijloopkraamhokken maakt ook vleesvarkenshokken praktischer in gebruik.

Je volgende stap: meet je bestaande stal op, leg je voersysteem vast en teken de trog als eerste. Wie die volgorde aanhoudt en met een producent werkt die zelf ontwerpt en produceert, zoals Van Osch B.V., komt bij de montage minder verrassingen tegen.

Over Van Osch B.V.

Van Osch B.V. is een Nederlands familiebedrijf uit Uden, opgericht in 1939, dat complete maatwerk stalinrichtingen ontwerpt, produceert en levert voor zeugen, kraamzeugen, biggen en vleesvarkens, in RVS, kunststof en staal. Het bedrijf werkt voor varkenshouders, rechtstreeks en via een internationaal dealernetwerk in Europa en daarbuiten. Meer informatie staat op www.van-osch-uden.nl.

← Back to Blog